شوتینگ زباله فقط یک مسیر برای انتقال زباله از طبقات به محل جمع آوری نیست؛ بلکه یک مسیر عمودی است که در صورت وقوع آتش سوزی می تواند به حرکت دود، گازهای داغ و شعله بین طبقات کمک کند. به همین دلیل تجهیز شوتینگ زباله به سیستم حفاظت در برابر حریق ، از جمله اسپرینکلر اتوماتیک و دریچه های مقاوم در برابر آتش، اهمیت زیادی دارد.
در ساختمان های بلند، وجود یک شوت بدون حفاظت مناسب می تواند باعث شود آتش از یک نقطه کوچک به یک مسیر عمودی برای گسترش دود و حرارت تبدیل شود. بنابراین هنگام طراحی و اجرای شوتینگ باید ایمنی حریق از همان ابتدا در کنار مشخصات فنی سیستم در نظر گرفته شود.
چرا شوتینگ زباله می تواند خطر آتش سوزی را افزایش دهد؟
داخل شوتینگ معمولا با موادی در ارتباط است که قابلیت اشتعال دارند. کاغذ، مقوا، پلاستیک، بسته بندی مواد غذایی و بسیاری از زباله های روزمره می توانند در صورت رسیدن یک منبع حرارت یا شعله، آتش بگیرند.
از طرف دیگر، شوتینگ یک مسیر عمودی و پیوسته است که طبقات مختلف ساختمان را به یکدیگر متصل می کند. در صورت ایجاد آتش در داخل این مسیر، جریان هوا می تواند به حرکت دود و گازهای داغ کمک کند. عواملی که می توانند اهمیت حفاظت از شوتینگ زباله را بیشتر کنند عبارتند از:
- تعداد زیاد طبقات
- حجم بالای زباله
- وجود مواد قابل اشتعال در مسیر
- استفاده مداوم از شوت
- اتصال شوت به چندین طبقه
- قرار گرفتن محل تخلیه در بخش داخلی ساختمان
بنابراین طراحی شوتینگ باید به شکلی باشد که در صورت بروز حادثه، احتمال انتقال آتش و دود به سایر قسمت های ساختمان کاهش پیدا کند.
سیستم اطفاء حریق شوتینگ چگونه از گسترش آتش جلوگیری می کند؟
یکی از مهم ترین تجهیزات حفاظتی شوتینگ، سیستم اسپرینکلر اتوماتیک است. وظیفه این سیستم این است که در شرایط مشخص، آب را در قسمت های تعیین شده از شوت توزیع کند تا حرارت و آتش کنترل شود.
نکته مهم این است که تعداد و محل دقیق اسپرینکلر را نمی توان برای تمام ساختمان ها یکسان در نظر گرفت. طراحی باید براساس نوع شوت، تعداد طبقات، مقررات محلی، طراحی سیستم اطفاء حریق و مشخصات پروژه انجام شود. به همین دلیل هنگام اجرای سیستم باید موارد زیر مورد توجه قرار بگیرد:
- محل دقیق نصب اسپرینکلرها
- دسترسی مناسب برای سرویس
- هماهنگی با مسیر سقوط زباله
- محافظت از تجهیزات در برابر آسیب مکانیکی
- اتصال صحیح به شبکه اطفاء حریق
- رعایت الزامات استاندارد مربوط به نصب
آیا دریچه ضد حریق شوتینگ هم ضروری است؟
بله، حفاظت شوتینگ فقط به اسپرینکلر محدود نمی شود. دریچه های ورودی و بخش های باز شوت نیز باید متناسب با طراحی ساختمان و الزامات حریق انتخاب و نصب شوند. اگر دریچه یک شوت در زمان آتش سوزی باز بماند، می تواند مسیر انتقال دود و حرارت به فضای طبقه باشد. به همین دلیل مقررات مختلف برای عملکرد دریچه ها، بسته شدن خودکار و مقاومت آنها در برابر آتش الزامات مشخصی دارند. در زمان انتخاب دریچه باید به این موارد توجه شود:
- درجه حفاظت در برابر آتش
- نوع دیوار محل نصب
- مکانیزم بسته شدن
- سیستم چفت شدن
- آب بندی مناسب
- تاییدیه محصول
- دستورالعمل نصب سازنده
بنابراین نصب یک دریچه معمولی به جای دریچه مخصوص شوتینگ می تواند ایمنی کل سیستم را تحت تاثیر قرار دهد.
سیستم اطفاء حریق شوتینگ چه اجزایی دارد؟
وقتی درباره اطفاء حریق شوتینگ صحبت می کنیم، نباید فقط یک اسپرینکلر را در نظر بگیریم. حفاظت مناسب معمولا مجموعه ای از اجزای هماهنگ است که باید در کنار یکدیگر کار کنند. بسته به طراحی پروژه و الزامات محلی، این مجموعه می تواند شامل موارد زیر باشد:
- اسپرینکلرهای داخل شوت
- اسپرینکلر اتاق تخلیه
- دریچه های مقاوم در برابر آتش
- سیستم اعلام حریق
- تجهیزات تشخیص دود
- محفظه مقاوم در برابر حریق
- درب خودبسته شو
- تجهیزات کنترل و فرمان
- سیستم تهویه مناسب
آیا سیستم اطفاء حریق شوتینگ به تنهایی برای جلوگیری از آتش سوزی کافی است؟
خیر. یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم با نصب چند اسپرینکلر، ایمنی شوتینگ زباله کاملا تامین شده است. در حالی که عملکرد واقعی سیستم به هماهنگی چند بخش وابسته است. حتی اگر اسپرینکلرها به درستی نصب شده باشند، وجود یک دریچه نامناسب، محفظه ضعیف یا اتاق تخلیه بدون حفاظت کافی می تواند عملکرد کلی سیستم را تحت تاثیر قرار دهد. برای داشتن یک سیستم ایمن، باید موارد مختلف با یکدیگر هماهنگ باشند:
- طراحی محفظه شوت
- انتخاب جنس بدنه
- مقاومت حریق دیواره ها
- نوع دریچه های طبقات
- سیستم اسپرینکلر
- تجهیزات اعلام حریق
- اتاق تخلیه
- سیستم تهویه
- دسترسی برای سرویس و بازرسی
به همین دلیل طراحی سیستم اطفاء حریق شوتینگ باید همزمان با طراحی معماری، تاسیسات مکانیکی و سیستم اعلام و اطفاء حریق ساختمان انجام شود.
هنگام نصب سیستم اطفاء شوتینگ به چه نکاتی توجه کنیم؟
اجرای سیستم اطفاء حریق شوتینگ باید توسط افراد متخصص و براساس نقشه تایید شده پروژه انجام شود. محل نصب تجهیزات نباید صرفا براساس تجربه یا حدس انتخاب شود. در زمان اجرای پروژه بهتر است این موارد کنترل شوند:
- مسیر شوت با لوله های اطفاء حریق تداخل نداشته باشد.
- اسپرینکلرها در محل مناسب و قابل سرویس نصب شوند.
- تجهیزات داخل مسیر سقوط زباله قرار نگیرند.
- دریچه ها مطابق تاییدیه محصول نصب شوند.
- عملکرد خودبسته شو بودن دریچه ها بررسی شود.
- اتاق تخلیه از نظر حفاظت حریق کنترل شود.
- سیستم اعلام حریق با تجهیزات مرتبط هماهنگ باشد.
- تمام تست های عملکردی پیش از بهره برداری انجام شوند.
جمع بندی
شوتینگ زباله به دلیل عبور از چندین طبقه و ارتباط مستقیم بخش های مختلف ساختمان، در صورت وقوع آتش سوزی می تواند به یک مسیر مناسب برای حرکت دود و حرارت تبدیل شود. به همین دلیل استفاده از سیستم حفاظت در برابر حریق شامل اسپرینکلر، دریچه های مقاوم در برابر آتش، محفظه مناسب و تجهیزات مرتبط، نقش مهمی در کاهش خطر گسترش آتش دارد.
در نهایت، ایمنی شوتینگ را نباید با یک تجهیز منفرد تعریف کرد. یک شوت ایمن، سیستمی است که از مرحله طراحی تا انتخاب تجهیزات، نصب، تست و نگهداری، با الزامات ایمنی ساختمان هماهنگ باشد. به همین دلیل اگر قرار است شوتینگ در یک برج یا مجتمع مسکونی اجرا شود، بهتر است سیستم اطفاء حریق آن از همان ابتدای طراحی پروژه پیش بینی شود، نه اینکه بعد از نصب شوت به فکر حفاظت در برابر آتش بیفتیم.
