معرفی نرم افزار PDMS و 10 ماژول کاربردی

نرم افزار PDMS (سیستم مدیریت طراحی پلنت) یکی از قدرتمندترین ابزارهای طراحی سه‌بعدی در صنعت است که توسط شرکت AVEVA توسعه داده شده است. این نرم‌افزار به تیم‌های طراحی امکان می‌دهد تا به صورت همزمان روی یک پروژه کار کرده و یک مدل دیجیتالی کامل از تاسیسات فرآیندی یا نیروگاهی ایجاد کنند. در این مقاله به بررسی 10 ماژول اصلی این نرم‌افزار می‌پردازیم که هر کدام نقش مهمی در فرآیند طراحی دارند.

ماژول Design (طراحی)

ماژول Design مهم‌ترین بخش نرم افزار PDMS است که مسئولیت مدل‌سازی واحدها را بر عهده دارد. این ماژول قلب تپنده سیستم است که به طراحان امکان می‌دهد تا مدل سه‌بعدی کاملی از یک کارخانه فرآیندی یا نیروگاه را توسعه دهند. هر دیسیپلین مهندسی در محیط سه‌بعدی تخصصی خود کار می‌کند، اما همزمان قادر است تمام فعالیت‌های طراحی اطراف خود را مشاهده کند. برای آشنایی بیشتر با نقش کلیدی پایپینگ در پلنت‌های صنعتی، مقاله «سیستم پایپینگ، رگ‌های خون‌رسان پلنت» را مطالعه کنید.

پایپینگ یک واحد فرآیندی معمولاً شامل بخش‌های مکانیکی، عمرانی، لوله‌کشی، برقی و ابزار دقیق است که همگی می‌توانند در این ماژول مدل‌سازی شوند. بخش‌های تخصصی برای طراحی واحدهای مختلف وجود دارد، از جمله:

• Pipework: برای طراحی سیستم‌های لوله‌کشی
• Equipment: برای ایجاد و جانمایی تجهیزات
• Structure: برای طراحی سازه‌های فولادی و بتنی
• HVAC: برای سیستم‌های گرمایشی، تهویه و تهویه مطبوع
• Electrical: برای تجهیزات الکتریکی و سینی کابل

این ماژول دارای کاتالوگ گسترده‌ای از اجزای پارامتریک از پیش تعریف‌شده است که می‌توانند به سرعت انتخاب و در مدل قرار گیرند. نرم‌افزار به طور خودکار تداخل‌ها و مسائل یکپارچگی را با استفاده از قوانین قابل تنظیم بررسی می‌کند. با تکامل طراحی، تغییرات برجسته و ردیابی می‌شوند که ارتباط بین دیسیپلین‌های مختلف را تسهیل می‌کند.قبل از ورود به استفاده و یادگیری این ماژول‎ها شما باید به آموزش پایپینگ مسلط باشید.

ماژول Draft (ترسیم)

ماژول Draft نقشه‌های مقیاس‌دار و کاملاً حاشیه‌نویسی شده را از بخش‌های انتخابی مدل طراحی شده در ماژول Design تولید می‌کن. این ماژول برای ایجاد نقشه‌های دو بعدی و سه بعدی مانند Plot Plan، Piping Plans، و Key Plans استفاده می‌شود که موقعیت تجهیزات، لوله‌ها، ابزارها و سایر اجزا را در واحد نشان می‌دهد.

در Draft، یک مدل را می‌توان از هر جهتی مشاهده کرد، با جزئیات پنهان که به طور خودکار حذف می‌شوند یا در سبک خطی متفاوتی نمایش داده می‌شوند. یک نقشه ممکن است شامل چندین نمای مختلف از یک مدل سه‌بعدی باشد، مانند نمای پلان، نمای روبرو و نمای ایزومتریک که به طور همزمان نمایش داده می‌شوند.

یک نقشه حاشیه‌نویسی شده در Draft از سه نوع گرافیک تشکیل شده است:

1. گرافیک‌هایی که مدل سه‌بعدی را نمایش می‌دهند
2. گرافیک‌هایی برای ارائه صفحات پشتیبان و کاور که برای چندین نقشه مشترک می‌باشند
3. گرافیک‌هایی برای حاشیه‌نویسی، شامل اندازه‌گذاری، متن، خطوط راهنما و جعبه‌های برچسب است

تمام نقشه‌ها در فرمت‌های مختلف قابل استفاده در نرم‌افزارهای رایج مانند AutoCAD تولید می‌شوند که همکاری با سایر تیم‌ها و پیمانکاران را تسهیل می‌کند.

ماژول Isodraft (ایزومتریک)

ماژول Isodraft در تولید و ترسیم نقشه‌های ایزومتریک برای اجزای موجود در لیست تخصص دارد. این ماژول داده‌های ایزومتریک را از پایگاه داده استخراج می‌کند و می‌تواند این داده‌ها را بررسی کند یا یک فایل برای انتقال ایجاد کند.

به طور پیش‌فرض، تمام مختصات فضایی در نقشه‌های ایزومتریک در سیستم مختصات بین المللی ارائه می‌شوند، اما کاربران می‌توانند سیستم‌های مختصات متفاوتی را برای کاربردهای تخصصی مشخص کنند. این ماژول دستورات مختلفی را ارائه می‌دهد:

Isodraft به ویژه برای ایجاد ایزومتریک‌های لوله‌کشی، که اسناد ضروری برای ساخت و نصب لوله است، کاربرد دارد. این ماژول به اطمینان از دقت در طول‌های لوله، اتصالات و … کمک شایانی کرده و خطاهای حین ساخت را به حداقل می‌رساند.

ماژول‌های Paragon و Specon

این ماژول‌ها به مدیریت کاتالوگ و مشخصات در نرم افزار PDMS اختصاص دارند. بخش اصلی آن‌ها به کاتالوگ‌سازی بخش‌های دیگر نرم‌افزار، از جمله تعریف مستندات PMS برای لوله‌کشی و کاتالوگ‌های مورد نیاز برای بخش‌های سازه و ابزار دقیق اختصاص دارد.

ماژول Paragon

ماژول Paragon به کاربران امکان می‌دهد تا یک کاتالوگ PDMS را با امکانات ساخت اجزای کاتالوگ تحت کنترل بصری کاملاً تعاملی ایجاد یا اصلاح کنند. این ماژول شامل نمایش‌های سه‌بعدی رنگی-سایه‌دار از اقلام در حال طراحی است و جنبه‌های ایجاد کاتالوگ و عملکرد طراحی مدل را در یک ماژول واحد ترکیب می‌کند.

طراحان کاتالوگ می‌توانند به پایگاه‌های داده کاتالوگ پروژه دسترسی نوشتاری و به داده‌های پایگاه‌ها داده طراحی دسترسی خواندنی داشته باشند که نگهداری و طراحی کاتالوگ را ساده‌تر می‌کند. Paragon دارای رابط گرافیکی کاربری متشکل از فرم‌ها و منوها است که دسترسی به متداول‌ترین امکانات را فراهم می‌کند.

ماژول Specon

ماژول Specon (سازنده مشخصات) برای ایجاد یا اصلاح عناصر مشخصات (SPEC) در پایگاه‌های داده کاتالوگ استفاده می‌شود. مشخصات بسیار مهم است زیرا اطمینان می‌دهند که اجزای استفاده شده در طراحی، الزامات فنی پروژه را برآورده می‌کنند.

ماژول Admin (مدیریت)

ماژول Admin مدیریت کلی سیستم PDMS را بر عهده دارد. این بخش مربوط به تعریف پروژه، ایجاد پایگاه داده، تعریف کاربر و تخصیص رمز عبور، تنظیم مناطق کاری برای کاربران، نظارت بر فعالیت کاربران، تسهیل هماهنگی کاربران و ایجاد تیم‌های کاری است.

پروژه یک مفهوم اساسی در نرم افزار PDMS است و تمام کارها در یک پروژه انجام می‌شود. این ماژول فقط توسط مدیران PDMS پروژه برای ایجاد مشخصات لوله‌کشی مورد نیاز مطابق با مشخصات متریال پروژه استفاده می‌شود.

عملیات کلیدی در ماژول Admin عبارتند از:

1. ایجاد MDB (پایگاه داده اصلی)
2. ایجاد DBS (پایگاه‌های داده)
3. ایجاد ساختار TEAM (تیم)
4. مدیریت کاربران
5. کنترل دسترسی
6. همانندسازی (Replication)
7. بازپیکربندی
8. مدیریت ارتباطات
9. ردیابی معکوس (Backtracking)
10. کنترل جلسه

ماژول Admin برای حفظ یکپارچگی پروژه، به ویژه در پروژه‌های بزرگ با تیم‌های متعدد که به طور همزمان کار می‌کنند، حیاتی است. این ماژول حقوق دسترسی مناسب، سازگاری داده‌ها و کنترل نسخه را در طول چرخه عمر پروژه تضمین می‌کند.

ماژول سازه‌های صنعتی (Structure Module)

ماژول سازه‌های صنعتی قلب طراحی زیرساخت‌های فیزیکی در PDMS محسوب می‌شود. این ماژول امکان ایجاد مدل‌های پارامتریک از سازه‌های فولادی و بتنی را با دقت بالا فراهم می‌کند. طراحان می‌توانند از طیف وسیعی از پروفیل‌های استاندارد مانند تیرها، ستون‌ها و مهاربندها استفاده کنند که به صورت کتابخانه‌ای در دسترس است.

سیستم طراحی مبتنی بر Snap Method در این ماژول امکان اتصال دقیق اعضا را بدون نیاز به محاسبات دستی فراهم می‌آورد. یک قابلیت کلیدی، تولید خودکار نقشه‌های اجرایی همراه با جدول مصالح (MTO) است که وزن دقیق سازه و لیست کامل مقاطع فولادی را ارائه می‌دهد. این ماژول همچنین از یکپارچه‌سازی با نرم‌افزارهای تحلیل سازه مانند STAAD.Pro پشتیبانی می‌کند که امکان انتقال داده‌های هندسی به محیط تحلیل را بدون نیاز به مدل‌سازی مجدد فراهم می‌سازد.

ماژول تجهیزات فرآیندی (Equipment Module)

این ماژول تخصصی برای مدل‌سازی دقیق تجهیزات پیچیده صنعتی مانند راکتورها، مبدل‌های حرارتی و پمپ‌ها توسعه یافته است. هر تجهیز از طریق تمپلیت‌های پارامتریک ایجاد می‌شود که امکان تنظیم ابعاد، ظرفیت و مشخصات فنی را به صورت پویا فراهم می‌کند. نقاط اتصال هوشمند (Nozzle) به صورت خودکار موقعیت‌های استاندارد برای اتصال لوله‌کشی و ابزار دقیق را تعیین می‌کنند.

در یک مطالعه موردی، استفاده از ماکروهای برنامه‌نویسی PML در این ماژول نشان داد که زمان طراحی سینی‌های کابل در تاسیسات فراساحلی تا 50 درصد کاهش می‌یابد. قابلیت Visualization پیشرفته در این ماژول امکان بررسی فضای مورد نیاز برای تعمیرات و نگهداری را از طریق نمایش گرافیکی سه‌بعدی تجهیزات با ابعاد واقعی فراهم می‌کند.

ماژول HVAC و کابل‌کشی (HVAC & Cable Tray Module)

طراحی بهینه سیستم‌های تهویه و کابل‌کشی در فضاهای صنعتی از چالش‌های اصلی مهندسان است. این ماژول با ارائه کتابخانه‌ای جامع از قطعات استاندارد، امکان طراحی مسیرهای پیچیده کانال‌ها و سینی‌های کابل را فراهم می‌آورد. الگوریتم Auto-Fill به صورت خودکار قطعات مستقیم را در مسیرهای طولانی جایگذاری می‌کند و تنها نیاز به تعیین نقاط کلیدی دارد.

جدول: مقایسه روش‌های طراحی سنتی و PDMS در سیستم‌های HVAC

این ماژول از طراحی ساپورت‌های چندرشته‌ای پشتیبانی می‌کند که امکان نصب همزمان کانال‌ها و سینی‌های کابل بر روی سازه‌های مشترک را فراهم می‌سازد. خروجی‌های ساخت (Shop Drawings) شامل جزئیات کامل برش‌ها، اتصالات و لیست مصالح به صورت خودکار تولید می‌شوند.

ماژول تشخیص تداخل (Clash Detection Module)

قابلیت شناسایی خودکار تداخلات هندسی از مهم‌ترین ویژگی‌های PDMS محسوب می‌شود. تقریبا مانند اتوکد، این سیستم با اسکن مدل سه‌بعدی، انواع تداخلات را در چهار دسته اصلی طبقه‌بندی می‌کند: تداخلات سخت (Hard Clash)، تداخلات نرم (Soft Clash)، تداخلات فرایندی و تداخلات حریم ایمنی.

ماکروهای پیشرفته مانند PDMS MACRO امکان بررسی انتخابی تداخلات بین رشته‌های خاص (مثلاً لوله‌کشی و سازه) را فراهم می‌کنند. پس از شناسایی، مهندسان می‌توانند تداخلات را در محیط سه‌بعدی بازبینی کرده، با استفاده از ابزارهای اصلاح خودکار یا دستی آنها را رفع کنند. گزارش‌های Excel تولید شده شامل مختصات دقیق، نوع تداخل و اقدامات اصلاحی پیشنهادی است.

ماژول تولید گزارش‌های مهندسی (Report Generator Module)

این ماژول قدرتمند امکان استخراج داده‌ها از پایگاه داده مرکزی نرم افزار PDMS و تبدیل آنها به گزارش‌های سفارشی را فراهم می‌آورد. کاربران می‌توانند با استفاده از زبان پرس‌وجوی پیشرفته، فیلترهای پیچیده ای بر اساس معیارهایی مانند اندازه تجهیزات، جنس مواد یا موقعیت جغرافیایی اعمال کنند.

انواع گزارش‌های قابل تولید شامل لیست مصالح (MTO)، برنامه عایق‌کاری، لیست شیرآلات، جدول اتصالات پیچی و گزارش مرکز ثقل می‌شوند. در یک پروژه نمونه، استفاده از این ماژول زمان تولید گزارش مرکز ثقل برای یک ماژول فراساحلی را از 3 روز به 2 ساعت کاهش داد. خروجی‌ها به فرمت‌های قابل پردازش مانند Excel یا CSV دانلود می‌شوند که امکان ادامه پردازش در نرم‌افزارهای دیگر را فراهم می‌کنند.

چرا گروه آموزشی پارس پژوهان بهترین انتخاب برای گذراندن دوره PDMS است؟

صرف گذراندن واحدهای درسی حتی در بهترین و معتبرترین دانشگاه های ایران باعث نمی‌شود شما در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی بتوانید موفقیت کسب کنید. چرا که پیچیدگی‌ها و مسائل واقعی برای یک واحد صنعتی بسیار متفاوت از آنچه که در کلاس‌های درس تدریس می‌شود دارد پس بنابراین در کنار دروس اصلی شما باید به نرم‌افزارهای رشته خود نیز تسلط کامل داشته باشید.

گروه آموزشی پارس پژوهان به‌عنوان یکی برترین مرکز آموزش PDMS در ایران شناخته می‌شود که با ترکیب چهار عامل کلیدی سرفصل‌های جامع، اساتید مجرب صنعتی، هزینه‌های مقرون‌به‌صرفهو پشتیبانی همه‌جانبه، محیطی ایده‌آل برای فراگیری این نرم‌افزار تخصصی ایجاد کرده است. این گروه آموزشی با ارائه آموزش PDMS، تمامی جنبه‌های طراحی پایپینگ از مدل‌سازی سه‌بعدی تجهیزات در ماژول Design تا تولید نقشه‌های ایزومتریک در Isodraft و مدیریت پروژه در Admin Module را پوشش می‌دهد. اساتید این مرکز که سابقه همکاری با پروژه‌های بزرگ نفت و گاز مانند فاز 13 پارس جنوبی را دارند، آموزش را با مثال‌های واقعی از صنعت پیش می‌برند. در نهایت شما اگر می‌خواهید به عنوان یک متخصص سطح بالا نرم افزار PDMS مطرح باشید باید تسلط کاملی روی تجهیزات با سپری کردن دوره‌های آموزشی مانند آموزش شیرآلات صنعتی یا آموزش نقشه خوانی PFD, P&ID داشته باشید. سپس می‌توانید وارد فاز بعدی یعنی فراگیری آموزش CAESAR II شوید.

جمع بندی

نرم افزار PDMS از شرکت AVEVA، یک ابزار قدرتمند و یکپارچه برای طراحی سه‌بعدی واحدهای صنعتی است که با ارائه مجموعه‌ای از ماژول‌های تخصصی، فرآیند طراحی را از مدل‌سازی اولیه در ماژول Design، تولید نقشه‌های اجرایی و ایزومتریک در Draft و Isodraft، مدیریت کاتالوگ‌ها با Paragon و Specon، و کنترل پروژه در Admin، تا طراحی دقیق سازه‌ها، تجهیزات، سیستم‌های HVAC و کابل‌کشی و همچنین تشخیص تداخلات و تولید گزارش‌های مهندسی، پوشش می‌دهد. این قابلیت‌ها به تیم‌های چند رشته‌ای امکان می‌دهد تا با دقت و هماهنگی بالا، مدل دیجیتال کاملی از تأسیسات ایجاد کرده، خطاها را کاهش داده و بهره‌وری را در پروژه‌های پیچیده صنعتی به طور چشمگیری افزایش دهند، که اهمیت یادگیری آن از طریق مراکز تخصصی مانند گروه آموزشی پارس پژوهان را برای موفقیت در صنعت دوچندان می‌کند.