جعبه آتش نشانی در چه ساختمان‌هایی ضروری است؟

وجود تجهیزات اطفای حریق زمانی اهمیت واقعی خود را نشان می‌دهد که چند دقیقه اول حادثه تعیین‌کننده باشد. در یک ساختمان چندطبقه، مجتمع تجاری یا کارخانه نمی‌توان همیشه منتظر رسیدن نیروهای آتش نشانی ماند؛ به همین دلیل در بسیاری از ساختمان‌ها سیستم‌های اطفای اولیه و جعبه آتش نشانی بخشی از طراحی ایمنی هستند.

با این حال، نمی‌توان گفت هر ساختمان بدون توجه به ابعاد و کاربری، دقیقاً به یک نوع فایرباکس نیاز دارد. تعداد طبقات، ارتفاع، مساحت، نوع کاربری، میزان تردد، سطح خطر حریق و طراحی شبکه اطفا مشخص می‌کنند که چه تجهیزاتی باید در ساختمان نصب شوند. به همین دلیل تصمیم نهایی باید مطابق نقشه تأییدشده و ضوابط آتش نشانی محل پروژه انجام شود.

چه عواملی ضرورت نصب جعبه آتش نشانی را مشخص می‌کنند؟

ضرورت نصب فایرباکس را نمی‌توان تنها براساس مسکونی یا تجاری بودن ساختمان تعیین کرد. شرایط هر پروژه باید به‌صورت جداگانه بررسی شود. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• تعداد طبقات و ارتفاع ساختمان
• مساحت هر طبقه و زیربنای کلی
• تعداد واحدها و میزان تردد افراد
• نوع کاربری ساختمان
• وجود شبکه آب آتش نشانی
• طول مسیرهای دسترسی و راهروها
• نوع و میزان مواد قابل اشتعال
• سطح خطر حریق در بخش‌های مختلف ساختمان

به‌عنوان مثال، نیازهای یک آپارتمان کوچک با یک برج مسکونی، انبار صنعتی یا مرکز خرید بزرگ یکسان نیست.

جعبه آتش نشانی در ساختمان‌های مسکونی

در ساختمان‌های مسکونی چندطبقه و مجتمع‌های بزرگ، دسترسی سریع به تجهیزات اطفای حریق اهمیت بیشتری دارد. افزایش تعداد طبقات می‌تواند زمان دسترسی به محل حادثه را افزایش دهد و مسیر خروج ساکنان نیز پیچیده‌تر شود.

در چنین ساختمان‌هایی معمولاً محل و تعداد جعبه‌های آتش نشانی براساس طراحی سیستم اطفا و پوشش موردنیاز طبقات تعیین می‌شود. راهروها، پاگردها و مسیرهای دسترسی از جمله نقاطی هستند که بسته به نقشه پروژه می‌توانند برای جانمایی تجهیزات در نظر گرفته شوند.

در مقابل، نباید یک عدد یا قاعده ثابت را برای تمام ساختمان‌های مسکونی به کار برد؛ ضوابط پروژه و نظر مرجع مسئول ملاک نهایی است.

جعبه آتش نشانی در ساختمان‌های تجاری و اداری

پاساژها، مراکز خرید، فروشگاه‌های بزرگ و مجتمع‌های اداری معمولاً رفت‌وآمد بیشتری نسبت به ساختمان‌های مسکونی دارند. در زمان حادثه نیز ممکن است تعداد زیادی از افراد حاضر در ساختمان با مسیرهای خروج آشنایی کامل نداشته باشند.

به همین دلیل جانمایی مناسب تجهیزات اطفا در این ساختمان‌ها اهمیت زیادی دارد. جعبه آتش نشانی نباید پشت تجهیزات فروشگاهی، دکور، پارتیشن یا وسایلی قرار بگیرد که دسترسی سریع به آن را دشوار کنند.

در ساختمان‌های بزرگ تجاری، علاوه بر وجود فایرباکس، تعداد و محدوده پوشش تجهیزات نیز باید در طراحی شبکه آتش نشانی مورد توجه قرار گیرد.

جعبه آتش نشانی در کارخانه‌ها، کارگاه‌ها و ساختمان‌های صنعتی

محیط‌های صنعتی شرایط متفاوتی دارند. وجود ماشین‌آلات، روغن، مواد شیمیایی، مواد اولیه قابل اشتعال یا تجهیزات الکتریکی می‌تواند نوع خطر حریق را تغییر دهد. بنابراین صرفاً نصب یک جعبه آتش نشانی به معنی ایمن شدن محیط نیست.

در کارخانه و کارگاه باید ابتدا خطرات موجود شناسایی شوند و سپس تجهیزات اطفای مناسب انتخاب شوند. در بعضی قسمت‌ها سیستم آب و شیلنگ کاربرد دارد، در حالی که برای برخی حریق‌ها ممکن است استفاده از تجهیزات اطفای دیگری ضروری باشد.

به همین دلیل طراحی ایمنی ساختمان صنعتی باید براساس نوع فعالیت، مواد موجود و شرایط واقعی محیط انجام شود.

جعبه آتش نشانی در مدارس، بیمارستان‌ها و ساختمان‌های عمومی

در مدارس، دانشگاه‌ها، هتل‌ها، بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، سالن‌های عمومی و ساختمان‌های پرتردد، سرعت واکنش در زمان حادثه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

برای مثال در بیمارستان ممکن است برخی افراد توانایی تخلیه سریع ساختمان را نداشته باشند. در مدرسه یا مرکز عمومی نیز تعداد زیادی فرد همزمان در یک محیط حضور دارند. بنابراین تجهیزات اطفا باید در نقاط قابل مشاهده و قابل دسترس قرار گیرند و مسیر رسیدن به آن‌ها مسدود نباشد.

در چنین ساختمان‌هایی علاوه بر نصب تجهیزات، نگهداری و بررسی دوره‌ای آن‌ها نیز اهمیت زیادی دارد.

آیا ساختمان‌های کوچک به جعبه آتش نشانی نیاز دارند؟

کوچک بودن ساختمان به‌تنهایی پاسخ این سؤال را مشخص نمی‌کند. یک ساختمان کم‌طبقه ممکن است به دلیل نوع کاربری یا وجود مواد قابل اشتعال، شرایط خاصی داشته باشد. در مقابل، الزامات یک ساختمان کوچک مسکونی ممکن است با یک مجتمع بزرگ متفاوت باشد.

بنابراین بهتر است به‌جای استفاده از یک نسخه واحد برای همه ساختمان‌ها، تعداد طبقات، زیربنا، نوع استفاده از فضا و الزامات آتش نشانی بررسی شوند. در پروژه‌های جدید نیز نقشه‌های ایمنی و تأسیسات می‌توانند محل و نوع تجهیزات موردنیاز را مشخص کنند.

محل نصب جعبه آتش نشانی در ساختمان

حتی بهترین تجهیزات نیز اگر در نقطه نامناسب نصب شوند، در زمان حادثه کارایی لازم را ندارند. فایرباکس باید در محلی قرار بگیرد که امکان دسترسی سریع و بدون مانع به آن وجود داشته باشد.

بسته به طراحی ساختمان، راهروها، مسیرهای ارتباطی و مجاورت راه‌پله‌ها می‌توانند از محل‌های مورد بررسی برای نصب باشند. نکته مهم این است که جلوی جعبه با کمد، وسایل، تجهیزات یا دکور ساختمان بسته نشود.

ارتفاع و نحوه نصب نیز باید به شکلی باشد که استفاده از تجهیزات داخل جعبه دشوار نباشد.

هر ساختمان به چه تعداد جعبه آتش نشانی نیاز دارد؟

برای تعداد فایرباکس نمی‌توان یک عدد ثابت برای همه پروژه‌ها تعیین کرد. تعداد موردنیاز به عواملی مانند مساحت طبقه، طول راهروها، تعداد طبقات، محل رایزر، طول شیلنگ و محدوده‌ای که هر جعبه باید پوشش دهد بستگی دارد.

هدف این است که تجهیزات در نقاطی قرار بگیرند که محدوده موردنظر ساختمان مطابق طراحی سیستم تحت پوشش قرار گیرد. بنابراین خرید چند جعبه بدون بررسی نقشه، الزاماً به معنی پوشش مناسب ساختمان نیست.

چه نوع جعبه آتش نشانی برای هر ساختمان مناسب است؟

نوع فایرباکس نیز باید با پروژه هماهنگ باشد.

علاوه بر این موارد، روکار یا توکار بودن، ابعاد، نوع شیلنگ و تجهیزات داخلی نیز باید هنگام انتخاب جعبه آتش نشانی بررسی شوند.

اشتباهات رایج در انتخاب و نصب جعبه آتش نشانی

یکی از اشتباهات رایج، خرید فایرباکس پیش از مشخص شدن نیاز واقعی پروژه است. انتخاب ابعاد نامناسب، نصب در نقطه دور از دسترس، مسدود کردن جلوی جعبه و توجه نکردن به سازگاری تجهیزات داخلی از دیگر خطاهای معمول هستند.

همچنین نباید تصور کرد صرف وجود جعبه روی دیوار کافی است. تجهیزات داخل آن باید آماده استفاده باشند و وضعیت شیلنگ، قرقره، شیر، نازل و سایر اجزا در بازدیدهای دوره‌ای بررسی شود.

قبل از خرید جعبه آتش نشانی چه مواردی را بررسی کنیم؟

پیش از خرید، ابتدا کاربری ساختمان، تعداد طبقات، محل نصب و نوع شبکه اطفا را مشخص کنید. سپس ابعاد جعبه، روکار یا توکار بودن، تجهیزات موردنیاز داخل آن و نحوه دسترسی را بررسی کنید.

در پروژه‌های بزرگ بهتر است انتخاب نهایی براساس نقشه سیستم اطفا انجام شود؛ زیرا هزینه کمتر یک محصول در زمان خرید، اگر با طراحی ساختمان سازگار نباشد، معیار مناسبی برای تصمیم‌گیری نیست.

جمع‌بندی

ضرورت نصب جعبه آتش نشانی را نمی‌توان فقط براساس نام کاربری ساختمان تعیین کرد. ارتفاع، تعداد طبقات، مساحت، میزان تردد، نوع فعالیت و طراحی سیستم اطفای حریق همگی در این تصمیم نقش دارند.

در مجتمع‌های بزرگ مسکونی، ساختمان‌های تجاری، کارخانه‌ها، مراکز درمانی و بسیاری از ساختمان‌های عمومی، دسترسی سریع به تجهیزات اطفا اهمیت ویژه‌ای دارد. با این حال، نوع، تعداد و محل نصب فایرباکس باید براساس شرایط همان ساختمان و ضوابط مربوط به پروژه مشخص شود تا تجهیزات در زمان حادثه واقعاً قابل استفاده باشند.