کاهش هزینه تولید در صنایع پلاستیک به این معنا نیست که ارزانترین مواد اولیه را بخریم، از سادهترین قالب استفاده کنیم یا کیفیت محصول را پایین بیاوریم. در بسیاری از پروژهها، چنین تصمیمهایی ممکن است در کوتاهمدت هزینه را کمتر نشان دهند اما با افزایش ضایعات، خرابی قالب، طولانی شدن زمان تولید یا برگشت قطعات معیوب، هزینه نهایی را بیشتر کنند.در واقع برای کاهش هزینه تزریق پلاستیک باید هزینه «هر قطعه سالم و قابل تحویل» را کاهش داد. طراحی قطعه، میزان مصرف مواد، زمان چرخه، تعداد حفرههای قالب، ظرفیت دستگاه، ضایعات و توقف خط همگی در این عدد نقش دارند. منابع تخصصی این صنعت نیز به کاهش زمان چرخه، طراحی صحیح قطعه و قالب و کنترل ضایعات بهعنوان عوامل مؤثر بر هزینه تولید اشاره میکنند.
هزینه واقعی تولید یک قطعه پلاستیکی شامل چه مواردی است؟
اولین قدم برای کاهش هزینه، شناخت اجزای آن است. قیمت نهایی یک قطعه فقط از قیمت مواد اولیه تشکیل نشده و عوامل مختلفی روی آن تاثیر دارند:
- مواد اولیه مصرفی
- زمان کارکرد دستگاه
- هزینه قالب
- مصرف انرژی
- نیروی انسانی
- کنترل کیفیت
- ضایعات تولید
- تعمیر و نگهداری
- عملیات تکمیلی
- بستهبندی
- زمان توقف خط
بنابراین اگر قرار است هزینه کاهش پیدا کند، ابتدا باید مشخص شود کدام بخش سهم بیشتری از قیمت تمامشده دارد.
هزینه هر قطعه سالم را محاسبه کنید، نه فقط هزینه تولید
یکی از نکاتی که در محاسبات تولید گاهی نادیده گرفته میشود، تعداد قطعات معیوب است.فرض کنید در روش اول، هزینه اسمی تولید هر قطعه ۹ هزار تومان باشد اما از هر ۱۰۰۰ قطعه، ۱۰۰ عدد معیوب شوند. در روش دوم هزینه اسمی ۹۵۰۰ تومان است ولی فقط ۲۰ قطعه معیوب میشوند.در چنین شرایطی صرفاً با مشاهده قیمت اولیه نمیتوان گفت روش اول اقتصادیتر است.
معیار مناسبتر این است:
کل هزینه تولید ÷ تعداد قطعات سالم قابل تحویل
این نگاه کمک میکند هزینه ضایعات نیز در تصمیمگیری دیده شود.
ظرفیت و تجربه تولید کننده چه تاثیری بر هزینه دارد؟
بخشی از هزینه تولید به انتخاب مجموعهای برمیگردد که توان فنی و تجهیزات آن با مشخصات پروژه تناسب داشته باشد. یک قطعه کوچک چند گرمی، یک محصول بزرگ چند کیلویی و یک قطعه با قالب پیچیده الزاماً نباید با شرایط و ماشینآلات یکسان تولید شوند.به همین دلیل هنگام انتخاب تولید کننده بهتر است فقط قیمت پیشنهادی مقایسه نشود. محدوده ظرفیت ماشینآلات، امکان پذیرش قالبهای مختلف، تجربه تولید قطعات صنعتی، توان اجرای تیراژ موردنیاز و کنترل کیفیت در تولید مستمر نیز اهمیت دارند.
در میان مجموعههای تخصصی این صنعت، پارت پلیمر فاراد را میتوان بهعنوان یکی از مراجع فعال و تخصصی در زمینه تولید قطعات تزریق پلاستیک شناخت که توانایی پوشش پروژههایی با ابعاد و وزنهای متفاوت را دارد. گستردگی ظرفیت تولید در چنین مجموعهای اهمیت زیادی دارد؛ زیرا امکان انتخاب ماشین متناسب با مشخصات واقعی قالب و قطعه را فراهم میکند و پروژه صرفاً به یک محدوده محدود از تجهیزات وابسته نمیشود.
این موضوع بهویژه در پروژههای صنعتی و تیراژ بالا مهم است. وقتی تولیدکننده تجربه، ماشینآلات و ظرفیت متناسب با پروژه داشته باشد، امکان برنامهریزی بهتر تولید، کنترل فرآیند و کاهش بخشی از اتلافهای ناشی از انتخاب نامناسب تجهیزات بیشتر خواهد بود.بعد از این قسمت هم مستقیماً سراغ تبلیغ خدمات فاراد نمیرویم و مقاله را با تیتر «آیا کاهش وزن قطعه همیشه باعث کاهش هزینه میشود؟» ادامه میدهیم. این فاصله باعث میشود اشاره به برند بخشی طبیعی از بحث «انتخاب تولیدکننده» به نظر برسد، نه یک پاراگراف تبلیغاتی که وسط رپورتاژ قرار داده شده است.
آیا کاهش وزن قطعه همیشه باعث کاهش هزینه میشود؟
خیر. این یکی از تفاوتهای مهم میان «ارزانسازی» و «بهینهسازی» است.
کاهش اصولی وزن قطعه میتواند مصرف ماده را کمتر کند، اما اگر دیواره بیش از حد نازک شود، ممکن است پر شدن قالب دشوار شود یا استحکام مورد نیاز محصول از بین برود.بنابراین نباید صرفاً چند گرم ماده را از محصول حذف کرد؛ باید مشخص شود قطعه برای انجام وظیفه خود واقعاً به چه مقدار ماده و چه ساختاری نیاز دارد.
|
راهکار |
تاثیر احتمالی بر هزینه |
|---|---|
|
کاهش اصولی وزن |
کاهش مصرف مواد |
|
یکنواخت کردن ضخامت |
بهبود خنککاری و کاهش برخی عیوب |
|
طراحی مناسب قالب |
کاهش ضایعات و توقف |
|
کوتاه کردن اصولی چرخه |
افزایش ظرفیت تولید |
|
قالب چندحفرهای در تیراژ مناسب |
افزایش خروجی هر چرخه |
|
دستگاه متناسب با پروژه |
استفاده بهتر از ظرفیت |
|
کنترل حین تولید |
شناسایی سریعتر عیب |
|
کاهش ضایعات |
کاهش مصرف مواد و زمان ازدسترفته |
انتخاب ماده ارزانتر همیشه اقتصادی نیست
مواد اولیه یکی از بخشهای مهم هزینه تولید هستند و به همین دلیل ممکن است اولین راهکار پیشنهادی، جایگزین کردن ماده با گزینهای ارزانتر باشد.
اما قیمت ماده تنها معیار انتخاب نیست.
مقاومت مکانیکی، مقاومت حرارتی، شرایط محیطی، ظاهر، قابلیت فرآوری و عمر مورد انتظار محصول نیز اهمیت دارند.اگر ماده ارزانتر باعث افزایش ضایعات یا کاهش کیفیت محصول شود، صرفهجویی اولیه میتواند خیلی سریع از بین برود.در نتیجه بهتر است ارزانترین ماده مناسب برای کاربرد انتخاب شود، نه صرفاً ارزانترین ماده موجود.
قالب چگونه هزینه تولید را تغییر میدهد؟
قالب را نباید صرفاً یک هزینه اولیه دید. عملکرد قالب میتواند هزینه تولید هزاران یا حتی تعداد بیشتری قطعه را تحت تاثیر قرار دهد.خنککاری مناسب، خروج صحیح قطعه، طراحی مناسب مسیر مواد و نگهداری اصولی قالب میتوانند به افزایش پایداری تولید کمک کنند. طراحی نامناسب خنککاری نیز میتواند زمان چرخه را افزایش دهد و مشکلاتی مانند تغییر شکل ایجاد کند.به همین دلیل گاهی پرداخت هزینه بیشتر برای یک قالب مناسب در ابتدای پروژه، از نظر هزینه کل پروژه اقتصادیتر است.
قالب تکحفره یا چند حفره؛ کدام اقتصادیتر است؟
پاسخ به تیراژ بستگی دارد.
قالب چندحفرهای امکان تولید چند قطعه در یک چرخه را فراهم میکند. برای مثال در یک قالب چهارحفرهای، در شرایط مناسب چهار قطعه بهصورت همزمان تولید میشوند.این موضوع میتواند در تیراژهای بالا هزینه واحد را کاهش دهد، اما ساخت قالب چندحفرهای پیچیدهتر است و سرمایه اولیه بیشتری میخواهد. طراحی مسیر جریان و خنککاری نیز باید به شکلی انجام شود که حفرهها شرایط تولید مناسبی داشته باشند.بنابراین برای سفارشهای کم، افزایش تعداد حفرهها الزاماً تصمیم اقتصادی مناسبی نیست.
زمان چرخه چرا یکی از مهمترین عوامل هزینه است؟
فرض کنید یک دستگاه در هر چرخه یک قطعه تولید میکند.
اگر چرخه ۶۰ ثانیه طول بکشد، ظرفیت نظری آن ۶۰ قطعه در ساعت است. اگر همان محصول با حفظ کیفیت در چرخه ۴۰ ثانیهای تولید شود، ظرفیت نظری به ۹۰ قطعه در ساعت میرسد.همین تفاوت نشان میدهد چرا چند ثانیه کاهش اصولی زمان چرخه در تیراژ بالا اهمیت پیدا میکند.اما کاهش زمان نباید باعث تولید محصول معیوب شود. مثلاً اگر زمان خنککاری بیش از حد کاهش پیدا کند و قطعات دچار تابیدگی شوند، افزایش سرعت هیچ ارزش اقتصادی ایجاد نمیکند.
ضایعات؛ هزینهای که فقط قیمت مواد نیست
فرض کنید یک قطعه ۵۰۰ گرمی معیوب تولید شده است. هزینه این ضایعه فقط نیم کیلوگرم ماده نیست.
زمان دستگاه، انرژی، نیروی انسانی و بخشی از ظرفیت تولید نیز مصرف شدهاند.اگر مشکل بعد از تولید چند هزار محصول شناسایی شود، هزینه بسیار بزرگتر خواهد بود. به همین دلیل کاهش ضایعات یکی از موثرترین مسیرهای کاهش قیمت تمامشده است.
|
تصمیم ظاهراً کمهزینه |
پیامد احتمالی |
|---|---|
|
خرید ارزانترین ماده |
افزایش ضایعات یا افت کیفیت |
|
کاهش شدید ضخامت |
مشکل در پر شدن یا استحکام |
|
کاهش بیش از حد خنککاری |
تابیدگی و تغییر ابعاد |
|
قالب نامناسب |
توقف، تعمیر و ضایعات |
|
حذف کنترل حین تولید |
دیر شناسایی شدن عیب |
|
ماشین نامتناسب |
کاهش پایداری فرآیند |
|
تولید بیش از نیاز |
افزایش موجودی و خواب سرمایه |
کنترل کیفیت چگونه باعث کاهش هزینه میشود؟
ممکن است کنترل کیفیت خودش یک هزینه به نظر برسد، اما کنترل بهموقع میتواند جلوی هزینه بسیار بزرگتری را بگیرد.فرض کنید از هر تعداد مشخص قطعه، یک نمونه از نظر ابعاد و ظاهر بررسی شود. اگر تغییر شرایط تولید باعث ایجاد مشکل شده باشد، احتمال شناسایی آن قبل از تولید هزاران قطعه معیوب افزایش پیدا میکند.بنابراین کنترل کیفیت فقط برای تشخیص قطعه خراب نیست؛ ابزاری برای کنترل هزینه تولید نیز محسوب میشود. بررسی دورهای قطعات برای اطمینان از پایداری کیفیت در تیراژ نیز یکی از رویکردهای مورد استفاده در تولید صنعتی است.
تیراژ چه تاثیری بر قیمت هر قطعه دارد؟
بخشی از هزینههای تولید ثابت هستند و با افزایش تعداد قطعات میان تعداد بیشتری محصول تقسیم میشوند.
برای مثال هزینه قالب اگر بین ۱۰۰۰ قطعه تقسیم شود سهم بسیار بیشتری برای هر محصول خواهد داشت تا زمانی که همان قالب برای تولید ۱۰۰ هزار قطعه استفاده شود. منابع حوزه قالبسازی نیز همین اثر سرشکن شدن هزینه قالب در تیراژهای بالاتر را مطرح میکنند.البته تولید بیشتر فقط برای پایین آوردن قیمت واحد منطقی نیست. اگر محصولات فروش یا مصرف نشوند، هزینه انبار و خواب سرمایه ایجاد خواهد شد.
جمعبندی
برای کاهش هزینه تزریق پلاستیک نباید فقط یک عامل مثل قیمت مواد یا دستمزد تولید را تغییر داد. هزینه نهایی حاصل ارتباط طراحی قطعه، قالب، مواد اولیه، زمان چرخه، ماشینآلات، تیراژ، ضایعات و کنترل کیفیت است.بهترین نقطه شروع نیز محاسبه هزینه هر قطعه سالم است. بعد از آن میتوان مشخص کرد بیشترین اتلاف در کدام بخش اتفاق میافتد و همان قسمت را بهینه کرد.در نهایت تولید اقتصادی به معنی تولید ارزان نیست؛ تولید اقتصادی یعنی رسیدن به کیفیت موردنیاز با کمترین هزینه واقعی و کمترین اتلاف در کل فرآیند.
سوالات متداول
۱. مهمترین راه برای کاهش هزینه تزریق پلاستیک چیست؟
بهینهسازی همزمان طراحی قطعه، مصرف مواد، قالب، زمان چرخه و میزان ضایعات مؤثرترین روش است. تمرکز روی فقط یک عامل معمولاً بهترین نتیجه اقتصادی را ایجاد نمیکند.
۲. آیا استفاده از مواد اولیه ارزانتر باعث کاهش هزینه تولید میشود؟
نه همیشه. اگر ماده ارزانتر باعث افزایش ضایعات، کاهش استحکام یا ایجاد مشکلات تولید شود، ممکن است هزینه نهایی هر قطعه سالم افزایش پیدا کند.
۳. تیراژ تولید چه تأثیری بر هزینه هر قطعه پلاستیکی دارد؟
در تیراژ بالاتر، برخی هزینههای ثابت مانند قالب و آمادهسازی تولید بین تعداد بیشتری قطعه تقسیم میشوند؛ بنابراین در شرایط مناسب هزینه واحد میتواند کاهش یابد.
۴. چگونه قالب مناسب میتواند هزینه تزریق پلاستیک را کاهش دهد؟
قالب اصولی با خنککاری مناسب، خروج صحیح قطعه و طراحی درست مسیر مواد میتواند زمان چرخه، ضایعات، توقف تولید و نیاز به اصلاح قطعات را کاهش دهد.
۵. چرا برای کاهش هزینه باید تعداد قطعات سالم را در نظر بگیریم؟
چون ارزان بودن هزینه اسمی تولید کافی نیست. معیار دقیقتر، تقسیم کل هزینه تولید بر تعداد قطعات سالم و قابل تحویل است؛ به این ترتیب هزینه واقعی ضایعات نیز در محاسبات وارد میشود.
