کمتر کسی هست که نام استیل را نشنیده باشد و از خواص و ویژگی های منحصر به فرد این فلز شگفت انگیز باخبر نباشد. استیل امروزه به یکی از مهم ترین فلزات قابل استفاده در صنایع بسیار از جمله فولاد تلقی شده و به دلیل مزایا و ویژگی های منحصر به فرد می تواند بسیاری از انتظارات را برآورده سازد.
استیل مهم ترین ماده در صنایعی نظیر ماشین آلات، پزشکی، و کشاورزی محسوب می شود و علاوه بر آن، می توان آثار وجود آن را در امکانات مختلف زندگی مشاهده نمود؛ از ساخت ماشین آلات کارخانه ای و صنعتی، تا تولید لوازم خانگی، همه و همه از این فولاد ترکیب شده با کربن و آهن بهره می برند. سوال این است که با وجود این میزان از محبوبیت و تنوع، چگونه می توانید در انتخاب آلیاژ استیل متناسب با مصرف تان موفق باشید؟ آیا استیل فلز مقرون به صرفه ای است؟
فولاد ضد زنگ یا استنلس استیل؟
استنلس استیل یکی از محبوب ترین انواع آلیاژ هاست که می تواند با ترکیب یک یا چند آلیاژ مختلف دیگر مانند کربن، آهن، کروم، نیکل و ... تشکیل شود. استیل معمولا دارای بیش از 10.5% کروم می باشد، اما با ترکیب دیگر عناصر می توان خواص این فلز را تقویت نمود. دلیل شناخته شدن استیل ها به نام فولاد ضد زنگ یا استنلس استیل به دلیل وجود عناصری مانند نیکل و مولیبدن است
شاید این موضوع را ندانید اما فولاد در دسته ماده هایی قرار می گیرد که خاصیت چندین باره بازیافت داشته بدون اینکه خواص خود را از دست بدهد. به این ترتیب، با حذف اکسیژن و سایر ناخالصی ها از سنگ آهن، این ماده با درصد مشخصی از کربن، فولاد بازیافتی و عناصر دیگر ترکیب شده، و ماحصل آن تبدیل به استیل می شود. البته استیل، آلیاژی واحد نیست و بیش از 3500 گرید مختلف آن با خواص شیمیایی، فیزیکی، و محیطی وجود دارد.
به طور معمول، استیل از ترکیبات زیر تشکیل شده است:
- کمتر از 2% کربن
- 1% منگنز
- سیلیکون
- فسفر
- گوگرد
- اکسیژن
دانستنی هایی درباره استیل
- برج ایفل از فولاد و آهن ساخته شده است و از آنجایی که این فلز ها در تابستان و هوای گرم منبسط می شوند، برج ایفل در تابستان حدود 6 اینچ بلندتر از ارتفاع آن در زمستان است.
- کامپیوتر هایی که روزانه در محل کار، خانه، باشگاه، و ... استفاده می کنیم، تقریبا از 25% فولاد تشکیل شده است.
- بر اساس گزارش انجمن جهانی فولاد در فوریه 2021، ایران رتبه دهم بزرگ ترین تولید کنندگان استیل و فولاد را در جهان به خود اختصاص داده است.
- در سال هایی که دنیا درگیر بیماری کرونا بود و صنعت دنیا تقریبا با فروپاشی رو به رو شده بود، تولید استیل در ایران رو به افزایش بود در حالی که آمار تولید این فلز در دنیا با کاهش چشمگیری رو به شده بود.
چند نوع استیل داریم؟
چندین نوع استیل مصرفی در بازار وجود دارد که شاید نام برخی از آنها را نشنیده باشید؛ در این قسمت آنها را معرفی می کنیم:
استنلس استیل
- شناخته شده ترین نوع استیل
- ظاهر براق
- حاوی 10% الی 20% کروم
- مقاوم در برابر خورندگی
- انعطاف پذیری و شکل پذیری بالا
- دارای 4 نوع فریتی، آستنیتی، مارتنزیتی، و دو فازی است
استیل کربنی
- بسیار مقاوم و مستحکم
- آسیب پذیر در برابر خورندگی
- قابلیت جوش
- دارای درصد کمی از منگنز و سیلیسم
استیل آلیاژی
- ترکیبی از نیکل، مس و آلومینیوم
- قیمت ارزان تر در مقایسه با دیگر انواع استیل
- مقاوم در برابر خورندگی
مقاطع فولادی تولید شده از استیل
فلز استیل در تولید بسیاری از مقاطع فولادی کاربرد دارد و می توان گفت یکی از تخصصی ترین فلز های موجود در بازار آهن تهران است و خرید و فروش آن نیاز به تجربه و شناخت کافی دارد. به عنوان مثال، خرید ورق استیل با توجه به انواع استیل، آلیاژ ها، ضخامت و ابعاد باید با استفاده از مشاوره و راهنمایی افراد مجرب در این زمینه قرار گیرد. کارشناسان واحد استیل شرکت آهن اکسین می توانند در این راستا راهنمای شما باشند.
مقاطعی که با استفاده از استیل تولید می شوند:
- ورق استیل
- پروفیل استیل
- میلگرد استیل
- لوله استیل
ورق استیل به دلیل تنوع در آلیاژ و ضخامت های مختلف، همچنین به دلیل ظاهر زیبا به صورت ورق های دکوراتیو نیز به فروش می رسد. این ورق ها هر ساله با ظاهر متفاوت و الگو های جدیدی وارد بازار می شود چرا که بیشتر برای اهداف تزیینی مورد استفاده قرار می گیرد. نسل جدید ورق های استیل دکوراتیو که به تازگی وارد بازار شده است، با دارا بودن طرح های برجسته، پترن (Pattern)، به صورت مات، براق، خشدار، میرور، و ... نقش عمده ای را در دکوراسیون داخلی، ساخت و ساز، ساخت لوازم دکوراتیو، و ... ایفا می کند.
آلیاژی های استیل را بشناسیم!
نوع آلیاژی های استیل با کد ها مشخص می شوند:
-
201
استیل نگیر – مقاومت پایین در برابر خورندگی – مناسب برای جوشکاری – درصد کربن پایین
-
304
استیل نگیر – دارای 8% نیکل و 18% کروم – قابل ساخت در مدل های کم کربن (304L) و پر کربن – مناسب برای جوشکاری – قیمت ارزان در میان استیل های نگیر
-
316
استیل نگیر – قابل ساخت در مدل های کم کربن (316L) و پر کربن – مناسب برای جوشکاری – قیمت بالاتر نسبت به استیل 304 – دارای عنصر مولیبدن
-
316 Ti
استیل نگیر – دارای مقادیر زیاد تیتانیوم، نیکل، و کروم – گران ترین استیل نگیر – مقاوم در برابر خورندگی
-
321
استیل نگیر - دارای تیتانیوم – گران قیمت تر نسبت به 304 و 316 – مقاوم در برابر دمای بالا و خورندگی به دلیل وجود تیتانیوم
-
309
استیل نسوز – مقاوم در برابر اکسیداسیون در دمای بالا تا 1000 درجه سانتیگراد – استحکام بالا – گران قیمت تر از 321 و 316 Ti – ارزان قیمت تر از ورق نسوز 310 – قابل ساخت در مدل های کم کربن (309S)
-
310
استیل نسوز – درصد نیکل و کروم کمتر از 309 – مقاومت حرارتی تا 1100 درجه سانتیگراد – گران قیمت تر از 309 – قابل ساخت در مدل کم کربن (310S) – مناسب برای جوشکاری
-
410
مقاومت نسبی در برابر خورندگی – خاصیت مغناطیسی – قیمت مناسب - معروف به استیل بگیر – کروم بیشتر و نیکل کمتر نسبت به استیل های نگیر
-
420
مقاوم در برابر سایش – قیمت بالاتر نسبت به استیل 410
-
430
گران ترین استیل بگیر – قابل استفاده در عملیات حرارتی – مورد استفاده در تولید لوازم خانگی
آیا استیل و فولاد یکی است؟
استیل و فولاد شاید به صورت عمومی در اشاره به یک محصول به کار بروند اما تفاوت هایی در بین آنها وجود دارد؛
- استیل ظاهری براق و درخشنده دارد اما فولاد معمولا به شکل مات می باشد
- کربن عنصر اصلی فولاد است و مقاومت مکانیکی به آن می بخشد، استیل دارای کروم بیشتر بوده و مقاومت در برابر خوردگی را بالا می برد
- استیل شکننده تر از فولاد بوده و در مقابل چکش خواری آسیب پذیر است
- قیمت استیل های ضد زنگ از فولاد معمولی بیشتر است
به طور کلی، استنلس استیل به دلیل ویژگی های برجسته مانند مقرون به صرفه بودن، ظاهر جذاب و زیبا، قابلیت بازیافت و دوستدار محیط زیست، بهداشتی بودن، مقاوم در برابر خوردگی و ضربه، و حرارت می تواند یک فلز بسیار مناسب برای محصولات تولیدی شما اعم از ماشین آلات، لوازم کشاورزی، لوازم خانگی، صنایع خودرو سازی، پزشکی، و ... مفید واقع شود. اما توجه به این نکته مهم است که چه نوع استیل با چه آلیاژ و ضخامتی را استفاده می کنید.
