بخارپز صنعتی یکی از تجهیزات کاربردی در آشپزخانه‌های صنعتی، رستوران‌ها، هتل‌ها، کترینگ‌ها، بیمارستان‌ها و مراکز تهیه غذاست. این دستگاه با استفاده از بخار، مواد غذایی را با حفظ بیشتر رطوبت و بافت طبیعی آماده می‌کند و می‌تواند برای پخت برنج، سبزیجات، گوشت، مرغ، ماهی و بسیاری از غذاهای دیگر مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، انتخاب بخارپز مناسب فقط به ظرفیت دستگاه یا قیمت آن محدود نمی‌شود و عواملی مانند جنس بدنه، نوع تولید بخار، مصرف انرژی، ایمنی، ابعاد و خدمات پس از فروش نیز اهمیت زیادی دارند.
ظرفیت بخارپز صنعتی را متناسب با حجم کار انتخاب کنید
یکی از اولین نکاتی که هنگام خرید بخارپز صنعتی باید مشخص شود، ظرفیت مورد نیاز است. خرید دستگاهی با ظرفیت کمتر از نیاز مجموعه باعث می‌شود مجبور شوید چند مرحله پخت انجام دهید و زمان آماده‌سازی غذا افزایش پیدا کند. از طرف دیگر، خرید دستگاهی بسیار بزرگ برای یک آشپزخانه کوچک باعث اشغال فضای بیشتر و افزایش هزینه اولیه و مصرف انرژی می‌شود.
برای انتخاب ظرفیت، بهتر است تعداد وعده‌های روزانه، حجم مواد غذایی در هر نوبت و تعداد دفعات استفاده از دستگاه را بررسی کنید. رستورانی که روزانه حجم زیادی برنج و سبزیجات آماده می‌کند، به دستگاهی متفاوت از یک کترینگ کوچک یا آشپزخانه نیمه‌صنعتی نیاز دارد. همچنین ظرفیت اسمی دستگاه همیشه به معنی ظرفیت واقعی پخت نیست؛ بنابراین بهتر است درباره تعداد سینی‌ها، ابعاد محفظه داخلی و مقدار مجاز بارگیری از فروشنده اطلاعات دقیق بگیرید.
جنس بدنه و محفظه داخلی را بررسی کنید
بخار و رطوبت دائماً با بخش‌های مختلف بخارپز صنعتی در تماس هستند؛ بنابراین کیفیت متریال استفاده‌شده اهمیت زیادی دارد. استیل ضدزنگ معمولاً یکی از مناسب‌ترین گزینه‌ها برای بدنه و بخش‌های داخلی تجهیزات آشپزخانه صنعتی است، زیرا مقاومت خوبی در برابر رطوبت، حرارت و شست‌وشوی مداوم دارد.
هنگام خرید، فقط ظاهر براق دستگاه را ملاک قرار ندهید. ضخامت ورق، کیفیت جوشکاری، استحکام درزها و کیفیت ساخت محفظه داخلی را نیز بررسی کنید. جوش‌های نامناسب یا وجود درزهای غیرضروری می‌تواند نظافت دستگاه را دشوار کند و در استفاده طولانی‌مدت مشکل ایجاد شود.
اگر دستگاه قرار است هر روز و در چند نوبت مورد استفاده قرار بگیرد، انتخاب مدلی با ساختار مقاوم و متریال مناسب می‌تواند هزینه‌های تعمیر و تعویض را در آینده کاهش دهد.
نوع سیستم تولید بخار را مشخص کنید
بخارپزهای صنعتی از نظر نحوه تولید بخار ممکن است طراحی‌های متفاوتی داشته باشند. برخی دستگاه‌ها دارای سیستم تولید بخار داخلی هستند و برخی مدل‌ها می‌توانند به سیستم بخار مرکزی مجموعه متصل شوند. انتخاب بین این مدل‌ها به زیرساخت آشپزخانه و نوع فعالیت شما بستگی دارد.
اگر آشپزخانه به سیستم بخار مرکزی مجهز نیست، دستگاهی که سیستم تولید بخار داخلی داشته باشد می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد. در مقابل، در مجموعه‌های بزرگ که دیگ بخار یا سیستم بخار مرکزی دارند، اتصال تجهیزات به این سیستم می‌تواند از نظر مدیریت انرژی و استفاده هم‌زمان از چند دستگاه مزیت داشته باشد.
قبل از خرید حتماً مشخص کنید دستگاه با چه نوع انرژی کار می‌کند؛ گازی، برقی یا سیستم دیگری. همچنین میزان مصرف انرژی و شرایط مورد نیاز برای نصب را از فروشنده دریافت کنید.
به توان دستگاه و سرعت رسیدن به بخار توجه کنید
توان دستگاه مستقیماً بر سرعت گرم شدن و تولید بخار تأثیر می‌گذارد. توان بالاتر لزوماً به معنی انتخاب بهتر نیست، زیرا باید توان دستگاه با ظرفیت و نوع استفاده هماهنگ باشد.
برای مثال، اگر ظرفیت دستگاه زیاد باشد اما توان تولید بخار متناسب با آن نباشد، رسیدن به دمای مناسب ممکن است زمان زیادی طول بکشد و فرآیند پخت کند شود. در مقابل، انتخاب دستگاهی با توان بسیار بالا برای حجم کاری پایین می‌تواند هزینه مصرف انرژی را افزایش دهد.
بنابراین هنگام مقایسه چند مدل، علاوه بر قیمت، ظرفیت، توان، مدت زمان گرم شدن و میزان مصرف انرژی را در کنار یکدیگر بررسی کنید.
سیستم کنترل دما و زمان را جدی بگیرید
کنترل دقیق دما و زمان یکی از عوامل مهم در کیفیت پخت مواد غذایی است. بخارپز صنعتی مناسب باید امکان تنظیم شرایط پخت را تا حد قابل قبول فراهم کند تا بتوان برای مواد غذایی مختلف تنظیمات متفاوتی داشت.
وجود کنترلر دیجیتال در بعضی مدل‌ها باعث می‌شود تنظیم دما و زمان راحت‌تر انجام شود. برخی دستگاه‌ها نیز دارای تایمر، نمایشگر دما، هشدار پایان کار یا برنامه‌های پخت هستند. این امکانات در آشپزخانه‌هایی که حجم سفارش بالایی دارند می‌توانند خطای انسانی را کاهش دهند.
هنگام خرید، فقط تعداد امکانات را بررسی نکنید؛ مهم‌تر از آن، کیفیت و دقت عملکرد سیستم کنترل است. نمایشگر باید خوانا باشد و کلیدها یا پنل کنترل نیز در برابر استفاده مداوم و محیط مرطوب آشپزخانه مقاومت مناسبی داشته باشند.
به عایق‌بندی دستگاه توجه کنید
بخارپز صنعتی باید به شکل مناسبی عایق‌بندی شده باشد تا حرارت و بخار درون محفظه حفظ شود. عایق‌بندی ضعیف می‌تواند باعث اتلاف انرژی، افزایش زمان پخت و گرم شدن بیش از حد قسمت‌های بیرونی دستگاه شود.
در زمان خرید، درب دستگاه را به‌خوبی بررسی کنید. درب باید کاملاً بسته شود و واشر یا نوار آب‌بندی آن کیفیت مناسبی داشته باشد. وجود نشتی بخار علاوه بر کاهش راندمان، می‌تواند محیط آشپزخانه را بیش از حد گرم و مرطوب کند.
واشر درب نیز یک قطعه مصرفی محسوب می‌شود؛ بنابراین بهتر است قبل از خرید درباره قیمت، موجود بودن و نحوه تعویض آن سؤال کنید.
سینی‌ها و فضای داخلی را بررسی کنید
تعداد و ابعاد سینی‌ها تأثیر مستقیمی بر میزان مواد غذایی قابل پخت دارد. قبل از خرید، بررسی کنید سینی‌ها چه ابعادی دارند و آیا به‌راحتی از دستگاه خارج و داخل می‌شوند یا خیر.
فاصله مناسب بین طبقات نیز اهمیت دارد. اگر فاصله سینی‌ها کم باشد، ممکن است قرار دادن برخی ظروف یا مواد غذایی حجیم دشوار شود. همچنین بهتر است سینی‌ها از جنس مقاوم و مناسب محیط‌های مرطوب باشند و شست‌وشوی آن‌ها راحت انجام شود.
اگر در مجموعه شما غذاهای مختلفی پخته می‌شود، بهتر است دستگاهی انتخاب کنید که انعطاف بیشتری در چیدمان سینی‌ها داشته باشد.
سیستم تخلیه آب و بخار را بررسی کنید
در فرآیند بخارپزی، آب و بخار متراکم تولید می‌شود؛ بنابراین وجود سیستم مناسب برای تخلیه آب اهمیت زیادی دارد. تخلیه نامناسب می‌تواند باعث جمع شدن آب در کف دستگاه و ایجاد مشکلات بهداشتی یا عملیاتی شود.
مسیر تخلیه باید به شکلی طراحی شده باشد که تمیز کردن آن آسان باشد و احتمال گرفتگی کاهش پیدا کند. همچنین بهتر است قبل از نصب مشخص شود که دستگاه برای تخلیه آب و بخار به چه نوع اتصالاتی نیاز دارد.
این موضوع به‌خصوص در آشپزخانه‌های کوچک اهمیت زیادی دارد، زیرا بخار اضافی می‌تواند روی دیوارها، سقف و تجهیزات اطراف اثر بگذارد.
ایمنی دستگاه را نادیده نگیرید
بخارپز صنعتی با حرارت و بخار تحت فشار یا دمای بالا سروکار دارد؛ بنابراین تجهیزات ایمنی آن بسیار مهم است. بسته به نوع دستگاه، ممکن است مواردی مانند سیستم قطع خودکار، کنترل فشار، شیر اطمینان، سنسور دما و هشدارهای ایمنی در آن وجود داشته باشد.
هنگام خرید از فروشنده درباره سیستم‌های ایمنی دستگاه سؤال کنید و دفترچه راهنما را مطالعه کنید. اگر دستگاه دارای درب قفل‌شونده است، عملکرد قفل و سیستم جلوگیری از باز شدن ناایمن آن را بررسی کنید.
همچنین نصب دستگاه باید مطابق دستورالعمل سازنده انجام شود. اتصال نادرست برق، گاز، آب یا سیستم تخلیه می‌تواند عملکرد دستگاه را مختل کرده و خطرآفرین باشد.
ابعاد دستگاه و فضای نصب را اندازه‌گیری کنید
قبل از خرید، محل نصب را دقیق اندازه‌گیری کنید. فقط فضای قرارگیری خود دستگاه مهم نیست؛ باید فضای کافی برای باز شدن درب، خارج کردن سینی‌ها، نظافت و تعمیرات احتمالی نیز وجود داشته باشد.
همچنین مسیر انتقال دستگاه تا محل نصب را در نظر بگیرید. ممکن است دستگاه از نظر ابعاد داخل آشپزخانه جا شود اما عبور دادن آن از در ورودی یا راهرو مشکل باشد.
فاصله مناسب از دیوارها و سایر تجهیزات نیز باید طبق توصیه سازنده رعایت شود تا تهویه و سرویس دستگاه بدون مشکل انجام شود.
مصرف آب و انرژی را مقایسه کنید
هزینه استفاده از بخارپز صنعتی فقط به قیمت خرید آن محدود نمی‌شود. مصرف برق یا گاز و همچنین میزان آب مورد نیاز دستگاه در استفاده طولانی‌مدت اهمیت زیادی دارد.
اگر دو دستگاه ظرفیت مشابهی دارند، مدلی که راندمان بالاتری داشته باشد می‌تواند در طول زمان هزینه عملیاتی کمتری ایجاد کند. بنابراین بهتر است مشخصات مصرف انرژی را از روی کاتالوگ یا اطلاعات فنی مقایسه کنید و صرفاً به گفته‌های تبلیغاتی اکتفا نکنید.
برای مجموعه‌هایی که دستگاه ساعات زیادی در روز روشن است، حتی اختلاف نسبتاً کم در مصرف انرژی نیز می‌تواند در هزینه‌های ماهانه تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
نظافت و نگهداری آسان را در اولویت قرار دهید
بخارپز صنعتی باید به‌صورت مرتب تمیز شود؛ به همین دلیل طراحی دستگاه باید نظافت روزانه را ساده کند. گوشه‌های غیرقابل دسترس، درزهای زیاد و قطعاتی که به‌راحتی جدا نمی‌شوند می‌توانند زمان نظافت را افزایش دهند.
بهتر است مدل‌هایی را بررسی کنید که محفظه داخلی آن‌ها دسترسی مناسبی داشته باشد و قطعات قابل شست‌وشو به‌راحتی جدا شوند. همچنین درباره روش رسوب‌زدایی و تمیز کردن سیستم تولید بخار سؤال کنید.
اگر آب منطقه سختی بالایی دارد، رسوب‌گیری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در این شرایط ممکن است استفاده از فیلتر یا تجهیزات تصفیه آب برای افزایش عمر دستگاه ضروری باشد.
خدمات پس از فروش و قطعات یدکی را بررسی کنید
حتی باکیفیت‌ترین بخارپز صنعتی نیز ممکن است در طول زمان به سرویس یا تعویض قطعات نیاز داشته باشد. بنابراین قبل از خرید درباره ضمانت، خدمات پس از فروش و دسترسی به قطعات یدکی تحقیق کنید.
قطعاتی مانند واشر درب، المنت، سنسورها، شیرها، ترموستات و برخی قطعات کنترلی ممکن است پس از مدتی نیاز به تعویض داشته باشند. اگر قطعات دستگاه به‌سختی پیدا شوند، یک خرابی ساده می‌تواند باعث توقف طولانی فعالیت آشپزخانه شود.
بهتر است از فروشنده بپرسید تعمیر دستگاه توسط چه مجموعه‌ای انجام می‌شود و قطعات مصرفی معمولاً چه مدت زمانی برای تأمین نیاز دارند.
جمع‌بندی
برای خرید بخارپز صنعتی مناسب، ابتدا حجم کاری و ظرفیت مورد نیاز را مشخص کنید و سپس جنس بدنه، سیستم تولید بخار، توان دستگاه، کنترل دما و زمان، عایق‌بندی، کیفیت سینی‌ها، سیستم تخلیه، امکانات ایمنی و ابعاد دستگاه را بررسی کنید. مصرف آب و انرژی و همچنین سهولت نظافت نیز در استفاده طولانی‌مدت اهمیت زیادی دارند.
در نهایت، خدمات پس از فروش و تأمین قطعات یدکی را جدی بگیرید؛ زیرا دستگاهی که در زمان خرابی سریع تعمیر نشود می‌تواند فعالیت یک آشپزخانه صنعتی را مختل کند. بهترین انتخاب لزوماً گران‌ترین مدل نیست، بلکه دستگاهی است که ظرفیت، کیفیت، امکانات، مصرف انرژی و قیمت آن با نیاز واقعی مجموعه شما هماهنگ باشد.
